عطر ریخته

رومولوس صغیر

sayeh79 — Tue, 10 Nov 2009 21:28:39 GMT

جیب هایم را گشتم. نبود. "پاییز طلایی" " لاچینی" را می گویم.گمش کرده ام.چند شب پیش در تهران باران می بارید.به دیدن نمایش "رومولوس کبیر" رفتیم.عمو "سهراب سلیمی" و "پیام دهکردی "و "سیامک صفری "بازی می کردند.تئاتر شهر زیر باران خیس شده بود.آن بالای بالا روی پشت بام تئاتر شهر به گمانم یک رئیس و یا یک "مریض خیالی "و یا "مولیر" چتر بالای تئاتر شهر گرفته بود تا مولانای درون کیف قهوه ای ام خیس نشود.تئاتر شهر هم پاییز است و من دلم برای سال هزار و سیصد و شصت و چهار می گیرد که بچه بودم و به همراه گروه نمایش اراک برای جشنواره تئاتر فجر به تهران آمده بودیم. مولانا قصه ای دارد به نام" پیر چنگی ". روزنامه ی جهان اقتصاد صفحه ای دارد به نام "جهان اندوه".

سال ۶۴ آمده بودیم تهران و روی نیمکت های سنگی محوطه ی تئاتر شهر نشسته بودیم و با" مهدی معصومی" از "دکتر شریعتی" حرف می زدیم.درون کیف ها یمان دوستی و برف بود.حالا به کیف ام نگاه می کنم: کتابی از "چخوف"، گزارش های درسی دانشجویان، سی دی " سیر " استاد "مسعود شعاری" ...

رومولوس که تمام شد به بیرون رفتیم. جهان همچنان خیس بود.مولانا خیس شده بود.پیر چنگی در قبرستان خوابیده بود.گرسنه هم بود.چشمم به همان نیمکت سنگی ۱۳۶۴ افتاد. چقدر پیر شده ام! به نیمکت حسودی ام شد.به دور و بر صندلی سیمانی رفتم.خواستم ببینم از آن همه حرف های آرمانگرایانه و" دکتر شریعتی" و حرف هایی در خصوص عدالت و آزادی چیزی کنار صندلی باقی مانده یا نه ...نه! هیچ نمانده بود. آنجا فقط چند تکه روزنامه ی خیس افتاده بود.قطره های باران روی " اوباما " - که تیتر روزنامه بود - می افتاد.به زمین نگاه کردم.روی تن زمین ، چیزهایی انگار می دیدم.خوب که دقت کردم چند تانک دیدم.چند مراسم صبحگاه دبیرستان که هر از گاه از بلندگوی مدرسه نام دانش آموز شهیدی پخش می شد، چند لبخند رزمنده و چند موج انفجار و روی زمین خیس همه ی این چیزها را دیدم و مادرم را هم دیدم که کنار سماور ، چای صبحانه را آماده می کند و می گوید " رضا بلند شو مدرسه ات دارد دیر می شود، بلند شو ببین زمین پر از برف شده"

آنقدر برف را دوست داشتم که با شنیدن این کلمه از جا می پریدم و مستقیم به سمت پنجره می رفتم.برف بود و سپیدی و کوچه های نیاوران و ترانه های دلتنگ رادیوی قهوه ای آیوا ...و صدای پر طنین بابا و خواهری که از فرط شادی دیدن برف به بالا و پایین می پرید.بخاری می سوخت و مولانا را گرم می کرد.پیر چنگی سیر بود و نوار " سیر " گوش می کرد.پشت شیشه ها هوهو کردن بود و دهان ، نان سنگک را تجربه می کرد.حلوا بود و مربا و وعده ی مادر که ظهر ناهارمان قورمه سبزی است. آمریکا و سیاست به کنار بود.سیب از بی بی سی مهم تر بود و ساعت ها خیره شدن به شعله ی آبی رنگ بخاری ما را آرام آرام شاعر می کرد و غروب های جمعه معنی هجران را درک می کردیم و صبح اراک آغاز می شد با برف و شال های کاموایی ، عشق های دوران نوجوانی و غروب اراک آغاز می شد با سفر کردن هر روزه به باغ ملی...

الان که مشغول نوشتن این پیر چنگی نگاری هستم ، کمی پادشاهم . کمی کنیزک.کمی مولانا. کمی پریشان.الان کتری روی گاز است. یک روز باید جرات به خرج دهم و موبایلم را درون کتری بیندازم و از شرش راحت شوم.عددها شمشیرند.باید درون قوری چای ، برف بریزم ، آنهم فقط برف دهه ی شصت.باید درون کتری ، پرایدم را بیندازم تا بجوشد و در قوری چینی ، گلیمی پهن کنم و با "مهدی معصومی "بنشینیم و درباره ی رابطه ی معنادار سینما کاپری با مربای تمشک حرف های قهوه خانه ای بزنیم.دلم می خواهد درون کتری ، کنترل ماهواره و تلویزیون را هم پرت کنم و در قوری چای ، دوست دوران مدرسه ی راهنمایی ام "محمد ملکی "را بیندازم تا دم بکشد و به یاد بیاورم که روزی روزگاری دوستی ها در برف پر از رد پا بود. و مثل الان عشق ها مقوایی نبود که زود به زود زیر باران تا بخورد ، بشکند و نم بکشد.

حالا نیمه های شب است. سوار اتوبوس هستم و عازم اصفهان. به خیابان های سرشار از ۱۳۸۸ نگاه می کنم. نه ! اگر هم برفی ببارد این خیابان های هشتاد و هشت توان نگه داشتن برف را تا صبح ندارند ، از بس در این شهر چراغ است. نئون است. نور است.دود است.

پاییز همان بخار استکان چای کنار "درخت گلابی" است.تهران حوالی بهارستان ،" امیر نادری "است. تهران حوالی شهرک قدس ، تگرگ است. تهران حوالی نارمک ، بادبادک است. تهران حوالی بازار ، زعفران است. تهران حوالی مجیدیه "کازابلانکا"ست. نگاه "سعید راد" فیلم" تنگنا" به خواهرش همه ی تهران است. پاییز که تمام بشود نوبت عاشقی است ، نوبت برف است و این خیلی امیدوار کننده است ، هر چند برف های تهران خیلی خیلی زود آب می شود...

درباره ی الی...

sayeh79 — Wed, 28 Oct 2009 21:39:18 GMT

شجریان گوش می کنم. می خواند" تفنگت را زمین بگذار". در پراید نشسته ام و دندان درد دارم. چهارباغ پایین ترافیک زیادی دارد. در راه به هتل ها و صفویه و آدم ها نگاه می کنم. بوی بریانی و حلیم بادمجان را حس می کنم. حالا به میدان انقلاب اصفهان رسیده ام.دور می زنم و دوباره دور می زنم.به پارکینگ می روم.بعد از پارک ماشین ، پیاده به سوی زاینده رود می روم. کتاب تاریخ ادبیات ایران در دستم است.بازش می کنم. از دل کتاب ، رودکی و منوچهری دامغانی و سنائی غزنوی و چند مغول و یک امیرتیمور لنگ و یک حافظ و چند غزل سعدی و یک "نوبت عاشقی" و" بوی جوی مولیان آید همی "و "ریگ آموی" و" آهوی کوهی در دشت چگونه دودا" و نثر مسجع خواجه عبدالله انصاری و کشف الاسرار میبدی بیرون می ریزد.

صدای شجریان هنوز در گوشم است." تفنگت را زمین بگذار". کنار زاینده رود خالی قدم می زنم. چقدر خالی بودن وحشتناک است. گمان می کنم انسان برای این به دنیا می آید که از خالی بودن به پر شدگی برسد. زاینده رود حالا خالی است و دلم گرفته.از دور ، نمای یک هتل را می بینم که لابد میهمانانی دارد و کسانی هستند که تفنگ های شان را زمین گذاشته اند و آمده اند سرزمینی را ببینند که حافظ دارد و خواجوی کرمانی دارد و توس و فردوسی دارد و ببینند که همه ی شاعران خوب ایران بی تفنگ بودند و مولانا سلاحش عشق بود و ناصرخسرو تفنگش پند بود و رودکی خمپاره نداشت ، چنگ داشت.

در کنار زاینده رود قدم می زنم وانگار از ابد اینجا خالی از آب بوده است. انگار همه ی آب های زاینده رود ،که سرشار از زندگی بود، روانه ی تخت جمشید شده است! که تخت پادشاهان همیشه لرزان بوده است در این سرزمین.

بیتی از خواجه ی شیراز مثل ماهی خودش را از کتاب بیرون می اندازد به گمان اینکه رود همچنان آب دارد.بیت می رود .می لغزد.لباس عروسی بر تن دارد.تفنگی در آنجا نیست اگر هم باشد تیرها برای مجلس عروسی است و همراهان داماد، سوار بر اسب های شان تیر به آسمان می فرستند.تیر بر گلوی کودکی فلسطینی نمی نشیند. تیر بر سینه ی کودک عراقی جا نمی گیرد. تیر مغز یک آزادیخواه را متلاشی نمی کند.تیر زن افغانی را نشانه نمی رود.بیت ، اهل بیت ندارد.بیت از بی آبی ، عباس علمدار می شود.

در بستر رودخانه به جای آب، که روزی روزگاری آینه ی عشق گذران بود، میهمانانی از ولایات خارجه قدم می زدند.بیت حافظ به همراه رودکی پریشان است. برای میهمانان خارجی دلبری می کنند.بیت به زبان محمد صالح علا به توریست ها می گوید " به ایران جان خوش آمدید"، "به امشب خوش آمدید". میهمانان ساندویچ می خورند. عکس می گیرند از برهوت خشکیده رود و نیشابور بعد از حمله ی مغول و فیلم می گیرند از مهاجرت تلخ بهاالدین ولد از بلخ و از عین القضات همدانی و از چگونگی ترور میرزاده ی عشقی و انزوای ستارخان و باقرخان در آخر عمرشان. حالا باغ طوطی شهرری را در خشکیده رود می بینم. چوب دار حلاج در گوشه ای کنار قایقی تفریحی افتاده و رودکی پیر شده است و موهای سرش به رنگ دندان هایش سفید شده است و رودکی گویی تکیه داده است به پایه های یکی از سی و سه پل.و بیت تشنه است. بیت، بیت ندارد. بیت پا ندارد. بیت سر ندارد. بیت حبس است و ملاقاتی ندارد.بیت مشک خالی هم ندارد.انگار فقط این زاینده رود نیست که خشکیده است.خشکیده مردمان و خشکیده زنان و خشکیده دوستان و آخر همه چیز باتلاق گاوخونی است.پایان یک تفنگ آغاز آب رکن آباد است.پایان یک تفنگ آغاز یک روزنامه است که رکن چهارم یک جامعه است.شبی خواب حضرت نوح را دیدم. که کشتی اش را دوباره می سازد ، این بار در بستر این رود.

حالا باید برگردم . ظهر شده است و وقت ناهار. میهمانان به هتل خود برگشته اند.لای کتاب تاریخ ادبیات را می بندم. شاعران به درون کتاب پناه می برند. گرمشان شده است.به پارکینگ می روم. سی دی شجریان را در پخش می گذارم. می خواند" تفنگت را زمین بگذار".توقف می کنم. لای کتاب را باز می کنم.به بخش حافظ رجوع می کنم.غزلی را می خوانم. یکی از بیت ها ی غزل انگار چاپ نشده است.نیست.

گربه های جهان اقتصاد

sayeh79 — Wed, 21 Oct 2009 18:58:12 GMT

گربه ها در حیاط روزنامه ی "جهان اقتصاد" گرسنه اند.حیاط پر از درخت است.این گل های سرخ محمدی در کیف من چه می کند؟ آه ! یادم افتاد که هفته ی پیش یکی از خدمه ی دانشگاه آزاد اراک چند گل سرخ از باغچه ی دانشگاه چید و به من هدیه داد. گفت گل ها را خشک کن،در دوغ بریز، خوشمزه است.این روان نویس آخرش روان مرا نابود می کند ، از بس روان نمی نویسد.حسین نوروزی ریش دارد. محمد آقازاده سیال است.رضا عبدی سردبیر روزنامه است.من لپ تاپ ندارم ولی لب بام نشستن را دوست دارم.آه تمام گربه های خوب ایرانی ! یادم می آید سالها پیش آن موقع که خانه مان در خیابان ملک اراک بود دور و بر خانه مان پر از گربه بود. یکی از فامیل های مان یک گونی را از هزاوه به خانه ما آورده بود.آن موقع نه ساله یا ده ساله بودم.از او پرسیدم :درون گونی چیه؟ گفت : گربه ! گفتم چرا! گفت این گربه ها به ما عادت کرده اند ، داخل گونی گذاشتیمشان تا در این منطقه رهایشان کنیم تا به روستا برنگردند.گفتم گناه دارند. یادم نیست او چه جوابی داد.حالا احساس می کنم من را هم درون گونی گذاشته اند.من همسایه ی ابوالفضل بیهقی بودم.با فردوسی فامیل بودم.خانه ی حافظ شام دعوت می شدم.با سعدی به سینما پارادیزو می رفتم.با پرویز دوایی به هوشنگ گلمکانی سر می زدیم.حالا درون گونی ام.دارند مرا به جایی می برند که من از عادت هایم فرار کنم.گربه ها حالا در جهان اقتصاد گرسنه اند.حسین نوروزی گفت کاش گوشتی بود به آنها می دادیم ، سیر می شدند.سیگارها به هوا می روند.دودها به عمق زمین فرو می روند.آدم دود است.کبریت نایاب است. سوپرمارکت زیاد است.سینما کم است. مهدی آذر یزدی نیست.گونی بسیار است. وطن فراموش شده است. حسنک وزیر به دار آویخته می شود. ناصرخسرو ! تو را به خدا دیگر به من پند نده آخر من درون گونی ام ، من دور از موسیقی ام ، من میرزاده ی عشقی ام.من یک موبایل از کار افتاده ام.یک لپ تاب افتاده روی پشت بامم. من اینترنتم که سرعتم کم است. جهان سرعتش مثل باد است، مثل نور است.بار گونی سنگین است.گل های خشک محمدی درون کیف قهوه ای من صلوات می فرستند.نذر کرده اند تا غرق در دوغ نشوند ، تا زنده بمانند. نیمرو های قهوه خانه های بهارستان منتظر من اند.دوغ منتظر من است تا من درونش شنا کنم.گل ها خشک اند.گربه ها گرسنه اند.گونی ها پر از گربه اند.خیابان ملک پر از گربه های خانگی اند.کسی که گربه های هزاوه را به خیابان ملک می برد و رهایشان می کرد روزی می میرد ، وقتی مرد و به ملکوت رسید به یاد می آورد که او گربه ها را نکشت ، فقط از آن خانه ای که دوستش داشتند دورشان کرد.دوری بدتر از مرگ است.شنبه در اصفهان کلاس مبانی هنر نمایش دارم.باید به بچه ها به جای یاد دادن استانیسلاوسکی مبانی نجات غریق شدن در دوغ یاد بدهم.پارچه هم باید بکشم وسط خانم ها و آقایان.زنها جدا ، مردها جدا.باید چشم ها را تیزتر کرد تا مبادا کسی غرق شود.تا مبادا مو های مان به رنگ دندان هایمان شود.و مبادا با عینک اهدایی روزنامه ی جهان اقتصاد دنیا را سه بعدی ، اما خودمان را یک بعدی بفهمیم.آه محمد آقازاده ی عزیز با من یک چای می خوری تا بغض مان یکباره بشکند؟خسته نیستی امشب؟ گریه برای گربه ی گرسنه ، سیگار برگ مانده بر لب دختری است.دختر، داستان آخرین برگ" او. هنری " می خواند.رضا جان ! وقت ناهار گربه های جهان را از یاد مبر.جنس گونی ها چقدر خوبست.محکم ! نمی شود در زندان گونی ، حتی تونل زد. نمی شود فرار کرد. موتسارت نیست در اینجا ولی اثرش هست.وطن نیست اینجا ولی دردش هست در روی قلبم و نماد تهران برای من برج میلاد نیست ، کوچه های فیلم تنگنای امیر نادری است.رادیو پیام می گوید سید خندان ترافیک است. ترافیک یعنی آدم ها دارند حرکت می کنند تا همدیگر را ببینند. این خوبست.

برای پنجم مهرماه 1380که هوا یکباره سرد شد...

sayeh79 — Thu, 01 Oct 2009 07:17:18 GMT

پاییز است و دماوند دمایش سرد است و سوئیس ویس و رامین اش اندکی زیاد است و هوشنگ گلشیری به ری رفته است و تهران" آن حافظ "دارد.قلب ، لبش آویزان است. درخت ، رخت هایش را به قرن هفتم آویزان کرده است.اصفهان ! هان! به یاد بیاور زاینده رودت را که پر بود از آب شاهنامه ی تلخ و مگر هرچه تلخ است حقیقت نیست؟تئاتر شهر هر چه دارد آشتی کنان مراسم با هر اسم است.یک سبک شناس درجه یک سوهان فروش قم نیست. یک سینماگر اکتیو ، رادیو اکتیویته اش بالاتر است. یک سریال ، خانم است. یک آقای خاتمی اهل پاییز است. یک یزد ، صندلی برای نشستن ندارد. یک پیاده رو سالهاست که جای شستن دارد.یک بچه ی کوچک در حال خوردن یک کله پاچه است.کله پاچه شاعر است و به تنهایی در کوچه باغ فریدون مشیری قدم می زند. پاییز است و کیف مدرسه درش بسته نمی شود از بس پر است از اندوه از دست دادن مادر و ابراهیم و عمو و گوزن ها و اخوان ثالث و جواهرده و بوی باران کودکی و سینما پارادیزو و کیف مدرسه ای که می رفتیم پر بود از صداقت و راستی و مثل حالا نبود که نخبه کشی نام کتاب های کتابخانه مان شود و سردر زورخانه ها به جای زنگ رنگ باشد و در جاده ها کامیون ها دلشان خوش باشد به اینکه گازوئیل مثل نیل زیاد است و چشم نم ندارد و شمر ها در ماه محرم هی امام حسین را می کشند. و من امروز در چهار باغ آفتاب داغ شدم و نکند در میانه ی بودن یا نبودن تبدیل شوم به ورق پاره های زندان و دژخیم ها هم گاهی موسیقی گوش می دهند و پریشان گویی راه نجات نیست.راه نجات مثنوی بود که گم شد.راه نجات، فال های نخریده ی حافظ در دست کودکان مترو بود.در کودکی نام تمام انشاهای من علم بهتر است یا ثروت بود.می نوشتیم علم. کاش می نوشتیم هیچ کدام. پاییز طبیعی است. آب میوه برای بدن خوبست.دلستر برای شام آماده است. زعفران گران است ولی لازم است. عالی قاپو قاب عکس است.کاش می نوشتیم هیچ کدام. با کاسه ای هم می توان آب نوشید. پیاده هم می توان راه رفت و نام گروه نمایش تو پیاده باشد. می توان باج نداد. می توان به برج عاج رفت. گوشه گرفت و به مردگان رفته و زندگان در حال رفتن فکر کرد. می شود به قلب گفت لب و به لب گفت آلپ و بلای آسمانی را اندکی دیرتر ورق ورق ورق زد و اسب ها یال و کوپال شان به هزار سی دی مبتذل آویزان است. دشت سینما ندارد. سینما اسب ندارد. اسب آتش نشانی ندارد و همه ی این چیزها از سر درد است و بغضی که از سر ناگفته هاست.کاش می نوشتیم هیچ کدام و کاسه بود و موبایل نبود و از شماره ی صفر تا نه ، شماره من و توست. پنج، عدد یکی است و هشت، عدد یکی دیگر است. ما می میریم و عدد ها می مانند برای زنده های رنده شده با تیغ برنده ی زندگی و هویج ها عاشق خرگوشند و آدم ها شیفته ی رومن رولان اند و بار هستی خیلی سنگین است.موج دریا در این وبلاگ چه می کند؟ دیوارهای کاهگلی وسط این معرکه چکار دارد ؟ حلیم برای صبح زود دلچسب است. اتوبوس هزاوه رنگش قرمز بود. شیشه هایش از جنس یک بقالی کوجک بود . هزاوه از علم و ثروت بهتر بود.ننوشتیمش. و خدا گفته است هر چه بنویسی همان سرنوشتت می شود. روزگار کودکی ام ، پاییز برگهای خزان زده ی بیشتری داشت و کمتر دلمان می گرفت و باران به صورت مان می خورد و بوی غذا تمام کوچه و تمام تخت های سفید بیمارستان را پر می کرد و گل های گرد آفتا بگردان ، هلی کوپتر گردان سید الشهدا نبود.تخمه نشکن عزیز من دندان های سالمت ساز می زند و در حین رانندگی چای نخور مبادا با بخار چای به آسمان بروی.مترو امشب پر شده بود از خواجوی کرمانی. شعر، امشب پر شده بود از اندوه و اندوه پر شده بود از پاکت های شیر پاستوریزه ی دوران کودکی. یک نفر هی پاکت ها را می ترکاند.امشب شمال بارانی است و امشب مداد نتراشیده است و جوهر خودکاری روی قالی ریخته است و دلی به درد افتاده است و مرگی رقم خورده است و نوزادی به رستوران دنیا دعوت شده است.این منوی رستوران ! نو نیست ، کهنه را خوشتر است.قدیم دیمی نبود دوستی ها، جدید آهن فروشی بهتر است.دریاچه گهر لم داده است،سیگار می کشد از بس که تنهاست...هوا رو به سردی است.جادوی ماه مهر نکند قهر باشد با من؟خیابان لاله زار نکند سینماهایش بسته باشد به روی من؟برگهای پاییز پشت شیشه مرا امیدوار می کند به زندگی و به یاد می آورم داستان آخرین برگ را و آن پیرمرد نقاش را و آن بادهای پاییزی امریکایی را و دهه ی بیست امریکا را و خوشه های خشم جان اشتین بک را و گرگوری سامسارا را و دزدان دریایی یک چشم را و قسمت اول سریال لاست را و فرار از زندان را و جاده ی پیچ در پیچ آستارا به اردبیل را و چشمه های آب گرم را و گردنه ی حیران را و نام آذربایجانی جیران را و گنبدهای اصفهان را و صبح زود از خواب بیدار شدن برای به مدرسه رفتن و چند دقیقه بیشتر خوابیدن را و باغ های گل زرد در یک سحر که نسیمی باشد و سماور آبش داغ باشد و استکان ها کوچک و کمر باریک باشد و بوی انگور تمام پیاده روی از سر بازار تا باغ فردوس تو را ببرد به بهشت و جادو شوی و نگران پول های گم کرده ات نباشی و به یاد بیاوری نام قدیم سینما عصر جدید اراک کاپری بود و نام قدیم خیلی چیزها ، خیلی چیزها بود و زرتشت تنها نام یک خیابان است و نوشابه ی گازدار خطرناک است . دوغ و چای و چلوکباب ، مسعود کیمیایی است و یک صبح زود در شیراز از خواب بیدار می شوی و چشم هایت رو به باغی باز می شود و از همگان می پرسی اینجا کجاست ؟یکی می گوید رامسر است و دیگری می گوید بهشت است و تو در آنجا آدم ها را می بینی با هزاران گناه در میان لاله ها و مادران خود و پدران قبلا مرده ی خود روزی هزار سپاس به درگاه خدا می کنند که خدا جهنم را تخیل کرد تا آدمی کمتر گناه کند و بایزید و حلاج و بوسعید و عطار و پیامبر خوش آمد می گویند و همه تو را دعوت می کنند به سینما کاپری و هزار فیلم با یک بلیط می بینی و مثل قدیم ها وسط فیلم تخمه می شکنی بی ترس از دست دادن دندان ها و بغل دستی ات سیگار می کشد و کناری ات دارد برای قهرمان فیلم گریه می کند و دکتر ژیواگو دیده می شود و دزد دوچرخه و همشهری کین و کازابلانکا و درباره الی و دایی جان ناپلئون و دندان مار و عشق در بعد از ظهر و مکانی در آفتاب و بوفه بیست و چهار ساعته باز باز است . و هیچ مادری که قبل از تو مرده است گناهان تو را به رخ ات نمی کشد و آبرو داری می کند .بابا ها فرزندان شهید شده شان را می بینند و خیلی ها به قهوه خانه می روند و چای می نوشند و از مسخرگی دنیا می گویند و به یاد می آورند آن روز برای یک معامله چقدر چانه می زدند و حالا به آن روز می خندند و تراژدی های روزگار حیات مبدل به کمدی می شود و ژان پل سارتر رمان کار از کار گذشت خود را در یک کمد می گذارد و قفل می کند و حقیقت بوی انگور است و مردمان سر از قبر در آورده تمام شیرینی های عصر های پنج شنبه که بر سر قبرشان گذاشته شده بود را صحیح و سالم تحویل ما می دهند و همه ی آدم ها جزو فهرست شیندلر هستند. می میرند ولی رستگارانند.پاییز بوی انگور است و کاهگل باران خورده و سلام دادن به یک بابا و آب ریختن روی قبر مادری که از پنجم مهر ماه ۱۳۸۰ روی یک پهلو ، میان خاک خوابیده است و پاییز برای من جعبه ی مداد رنگی است که کلاس چهارم ابتدایی بودم و در دبستان هدایت درس می خواندم و خانم معلم مرا صدا زد و گفت یک جایزه داری ! مداد های رنگی را به من داد و من شتابان و افتان و خیزان بعد از تعطیل شدن تا خانه دویدم تا جایزه ام را به مادرم نشان بدهم ، غافل از اینکه سالها بعد بود که فهمیدم تمام آن جایزه ها را مادرم به مدرسه آورده بود ...پاییز همان دویدن های از سر بیخبری بود .پاییز رنگ های آن جعبه ی مداد رنگی بود آبی و دریا و آجرهای مدرسه ی کوروش وقهوه ای و سنگفرش های قدیمی خیابان امام و خاکستری و موسیقی آژانس شیشه ای و موسیقی موتسارت و باخ و آخ از شکستن در چوبی خانه های حافظ و سعدی و خاقانی و بایزید بسطامی و باغ رضوان اصفهان راضی هست به این گفته های ناگفته؟

چراغ ها را روشن کنید...

sayeh79 — Tue, 01 Sep 2009 07:59:18 GMT

پریشب میدان هفت حوض بودم.چند وقت پیش جواهرده رامسر بودم. قبل از اسفند هزار و سیصد وچهل و هفت در دنیا نبودم .پریشب دوازده شب ، میدان هفت حوض تهران پر بود از دستفروشان و بساطی ها.به میان شان رفتم.یکی بلال می فروخت.یکی گل های پلاستیکی نشان مان می داد. یکی سی دی های ترانه های صوتی جلویش پهن کرده بود.یکی کمربند های چرمی بر تن خیابان انداخته بود. و یکی شلوارهای جین و لی...در آنجا مادری دیدم که با پسرانش لباس می فروختند.پدری دیدم کز کرده بود بر کنار مغازه ای و لوازم تحریر می فروخت.

جواهر ده رامسر عجیب است. سوار پراید نقره ای ام شدم و خواستم به عمق جواهر ده بروم. با ماشین بالا و بالا رفتم.همه جا سبز بود.کوهها به رنگ مخمل سبز انگاری مثل پیرمردی دنیادیده با من حرف می زد. می گفت بالاتر برو و تا انتهای مرا ببین.جاده پیچ در پیچ بود و مثل زن رقاصه ای هلهله می کرد و می گفت مرا از خیابان کازینوی رامسر نبین ، مرا از پشت پنجره ی کاخ مرمر نبین ، مرا با تمام وجودت بچش. جاده، آش دوغ بود. لواشک جنگلی بود. آبشار کمی نیاگارا بود. کسی در جواهر ده قرآن نمی خواند،جواهرده خودش قرآن بود.برگها با مه ازدواج کرده بودند. همه جا لباس سپید عروس بود.لباس جواهرده مه آلود بود، آلوده نبود. و من هر چه بالاتر می رفتم به آخر آنجا نمی رسیدم.انگاری انتها نداشت .می دانم که دنیا گرد است. می دانم این جهان سراسر از ستاره و سیاره اولی داشته است و آخری، ولی انگاری من داشتم در جواهرده غرق می شدم.انگاری در مه سپید شنا می کردم.انگاری گم شده بودم.

پریشب میدان هفت حوض بودم. هوا ابری بود. خرده کاسب ها تبلیغ اجناس شان را می کردند و در آن هیاهو یکباره صدای داد و هواری شنیدم. بساط بخت برگشته ای را دزدیده بودند.به کنار جوان بخت برگشته رفتم. آشکارا می لرزید.هی به اینور و آنور نگاه می کرد. به آن سوی میدان، به مسجد جامع ، به کلانتری آن ور میدان و به بساط هم قطارانش نگاه می کرد.و عینک بر چشمانش بود و نیاز داشت با کسی حرف بزند. حرف ، اجناسش را پیدا نمی کرد فقط اندکی تسکین اش می داد.هیچ کس حوصله ی دلداری دادن به او را هم نداشت.در گوشه ای دیگر سر جای بساط دعوا شد. پسری کم سن و سال - که با مادرش آمده بود- با صاحب یک بساطی دیگر داد و هوار می کردند.مادرش گفت" دعوا نکن ! تو می دونی من از دعوا خوشم نمی آد! " در جایی دیگر یک خانواده ی سه نفره دسته جمعی برای فروش پوشاک بساط داشتند.یواشکی شنیدم که پسر حدودا ۱۳ ساله ی آنها مدام به مادرش التماس می کرد از بلالی کناری برود بلال بخرد. مادرش می گفت" به هیچ وجه اجازه نمی دم! "بعد به شوهرش رو کرد و گفت" مهدی تو اجازه میدی ؟ " همسرش هم که مشغول چک و چانه زدن با مشتری ها بود گفت" نه !"پسرک به بلال های برشته هی و هی و هی و هی نگاه می کرد. می دانم و می دانم که جهان پایانی دارد و می دانم که آن لباس های دزدیده شده متعلق به آن جوان عینکی در نهایت درون همین جهان کوچک و حقیر است و شاید روزی من و شما همان لباس ها را از مغازه ای بخریم و بپوشیم و با آن به جواهر ده برویم.می دانم آن پسرکی که بلال دوست داشت روزی بزرگ می شود و شاید ثروتمندتر از پدرش شود و شاید تمام بلال های خوزستان را یکجا معامله کند و شاید شهردار تهران شود و شايد روزي وزير شود اما انگاري حسرت آن بلال در آن شب كذايي بر تن اش تا ابد مي ماند.جوان عينكي همچنان دنبال بساطش بود. مادر آن پسري كه دعوا كرده بود فرزندش را نصيحت مي كرد.دختري شايد هفده ساله با برادرش مداد و دفتر و كيف ورزشي مي فروختند.هوا ابري بود و چند قطره باران روي كيف ها و بلال ها و دزد ها و بخت برگشته ها مي افتاد و صاحب يكي از بساطي ها به دوستش مي گفت" اگر باز هم دعوا شد بياييم چند نفري هر دو طرف دعوا را بزنيم تا درس عبرتي باشد براي شان." دوستش گفت "براي چي ؟ "صاحب بساطي گفت "براي اينكه اگر اينجا مدام دعوا بشه شايد به همه مون گير بدهند و نتوانيم كاسبي كنيم" .ساعت حالا يك و نيم نصفه شب بود و تعداد كاسب ها از تعداد مشتري ها بيشتر بود و من فكر مي كردم اين جماعت حالا مگر نه اينكه مي بايست خواب باشند ؟

جواهر ده تمام نمي شد. مثل عشق كه تمام نمي شود ، مثل خداي بزرگ كه تمامي نداردو من با اينكه مي دانم رامسر چقدر وسعت دارد اما انگار جواهر ده بي كرانه بود.دريايي شده بود بي ساحل. دوستي شده بود كه محبتش مثل ربناي شجريان آسماني بود.برگشتم. دور زدم. رفتن تا انتهاي معجزه لياقت مي خواهد.حالا سرازيري بود.آدم كه پير شود به سرازيري مي افتد و همه چيز تكراري مي شود. دوباره همان آش دوغ و كلبه هاي چوبي و پيرزنان سبزي فروش و آدم هايي كه كنار جاده با تابلويي كه روي آن ويلا نوشته شده است دعوتت مي كنند به خوابيدن و استراحت...آدم پیر اگربه سوی کودکی خود برگردد و همان خانه ی پدری و همان چادر مادر و همان جانماز بابا بزرگ و همان گناه های کوچک نوجوانی و همان در زدن های خانه های مردم و همان عاشق شدن های مکرر و همان صبح جمعه های دریایی و همان بعد از ظهر جمعه های طولانی و همان سر صف نانوایی سنگکی را می بیند و همه چیز تکراری است. و همه مطالب روزنامه ها تکراری است. چقدر سخت است که گفتگوهای روزمره همه اش شده است خبرهای گویا نیوز و دیدن مکرر آن چریک پیر .نه اين ويلاها تكراري اند.چرا با اينكه مي دانستم وسعت جواهر ده چقدر است ولي حس ام مي گفت جواهر ده ازلي و ابدي و بي پايان است ؟ چرا ويلا هاي كرايه اي حكم قبر داشتند برايم ؟ چرا آن جوان عينكي بساطش گم شد ؟ چرا موضوع انشا پسرك های میدان هفت حوض باید بلال باشد؟ چرا پسران آن مادر لباس فروش به جاي اينكه مادرشان را در آشپزخانه ببينند شبها تا دو نيمه شب بايد كنار خيابان و روي آسفالت ها ي داغ طبخ شوند ؟ چرا با اينكه مي دانم جهان پير است و بي بنياد گاهي جهان را جدي مي گيرم و اين سوالات را مي پرسم؟حالا دوست دارم با پرايد نقره اي ام فقط در جاده بروم و در ويلايي اقامت نكنم و آش نخورم و به جاي نقره بودن خورشيد را پيدا كنم و سوالاتم را از او بپرسم و ميدان هفت حوض را دور بزنم و به آن جوان عينكي بگويم نگران نباش ! اگر تو بساطت را گم كرده اي نگران مباش ما خوبي هاي مان را گم كرده ايم. ما خواب مان را گم كرده ايم. ما تا ته جواهر ده نرفته ايم. ما به هر تابلويي كه دست كسي ديديم اعتماد كرديم و در ويلاها اقامت كرديم بي آنكه پنجره داشته باشد. دلم مي خواهد به آن پسرك كه بلال دوست داشت بگويم نگران نباش ما خود بلال شده ايم ، برشته ي برشته .ما خورده مي شويم.آنكه ما را مي بلعد خود بلعيده مي شود. جهان اقيانوس است. ماهيان بزرگ ،ماهيان كوچك سهم شان است و سهم نهنگ ، آن ماهيان بزرگ است و سرنوشت نهنگ ها صيد صياد شدن است . تقدير صياد ، خوابيدن مدام در ويلاهاي مه آلود و نمناك شمال است. نگران نباش عزيز من.پریشب ميدان هفت حوض بودم. چند وقت پيش جواهر ده رامسر بودم. قبل از اسفند هزار و سيصد و چهل و هفت نبودم و روزي هم نوبت نبودن دوباره ي من و ما فرا خواهد رسيد. ما ، دو بار نخواهيم بود.یک بار قبل از حیات ، یک بار دیگر بعد از حیات.جاده ی چالوس پر از تونل های تاریک است...

خسته ام...اندکی موسیقی" گلادیاتور" در پیاله ام بریز...

sayeh79 — Sun, 23 Aug 2009 01:47:18 GMT

چای روی میز کامپیوتر مرا نگاه می کند و از من می پرسد هم اکنون خانه های کاهگلی هزاوه خوابند یا بیدار ؟ قند روی میز از من می پرسد آن جاده ی قدیمی و خاکی هزاوه که لابلای درختان می رقصید و آدمی را به بالای ابرها می برد الان غرق خواب است یا دارد گرگم به هوا بازی می کند؟ظهر جمعه های کودکی ام زیر تخت خوابم پنهان نشده باشد ؟ نکند در جیب کت ام رفته باشد؟ظهر جمعه های من سیب لبنانی نبود، پرتقال مصری نبود، دخترکان فیلیپینی نبود، دوای تلخ نبود ، پر از پرویز دوایی بود. لیمو ی پنهان در قورمه سبزی بود. ترانه ی" محمد" "فرهاد" بود.دیوارهای هزاوه از جنس آمپول های معتادان نبود ، هزاوه سرشار از باز با باران با ترانه با گهرهای فراوان بود ،کوه هرزنه بود، ویرگول های دستور زبان فارسی نبود ، آه ریواس های چیده و نچیده ی کودکی ام نکند پشت بامتان برف آمده باشد و پارو شکسته باشد! باغ ملی، پر از جدول حل نکرده ی روزنامه بود. حجت الله سبزی! و سینما دنیا ! - که حالا اسمت شده فرهنگ - و گاراژ ایران پیما ، نکند تگرگ روی صورت سمبوسه ای تان افتاده باشد و مادر بزرگی نباشد اسفندی برای تان دود کند؟ بازارچه ی سهام السلطان! که پر بودی از کتابخانه ی صمصامی و حالا شدی پوشاک و روسری و پیچ و مهره ی مهندسی ، کفش هایت نکند خاک گرفته باشد و قیمت واکس گران باشد...در ابتدا بازار است و در انتها سوئیس است و آلپ.تمام مسافرکش های سر خیابان محسنی حسن شان به داد زدن های شان است."دانشگاه دویست تومان!" و نکند قیمت یک دانشگاه همان عدد باشد.سوئیس در خیابان حصار سوسیس می بلعد بی عنایت به اینکه آنفولانزای خوکی در راهست و آلپ و سه راه ارامنه برایش فرقی ندارد. آه بستنی سعادت ! یادت بخیر...کاش کاشی داشت مغازه ات تا فیروزه فقط رنگ مسجد شیخ لطف الله اصفهان نباشد و کاش رنگ عبدالله عبدالله آبی نبود که رنگ بی رنگی باشد. آن پیرمرد سمبوسه فروش خوزستانی سر سهام السلطان یادتان هست ؟ آن لبو فروشان دور باغ ملی کجایند؟ به گمانم لبوهای شان بخار می کرد و با بخار به آسمان رفتند و این کیبورد من امروز حلیم خورده است و آش رشته ی رمضان رشته رشته هایش به دور بدنم تنیده شده اند و کشک روی من و شکل گربه ای سرزمین من ریخته اند تا خوشمزه تر شویم و الان است که کسی در جاده ها بمیرد و یا دختری در جنگی تلف شود و یا پیرمردی در بستری افتاده باشد و به مرض سرطان بمیرد و الان چه تعداد از مردم جهان ناپایدار ، پشت در اتاق های عمل بیمارستان های جهان منتظر خوب شدن عزیزان شان هستند و چه تعداد مردمان مقیم در امریکا به یاد سمبوسه ی خوزستان و گز اصفهان غرق در دود کافی شاپ ها سیگار می کشند و چه تعداد از مردمان مقیم کانادا به یاد نخل خوزستان و خرمای بوشهر و خزر رامسر و چای لاهیجان و کاهگل سبزوار و بادگیرهای یزد خودشان را باد می زنند کولرهای گازی مثل موتورهای گازی مرتب از جلوی چشمانمان فرار می کنند و امشب چه شبی است و رمضان است انگار شمس لنگرودی عزیز و بهای عزیز و نشرچشمه ی عزیز و چشمه ی خنک هزاوه و آب معدنی هراز عزیز و سینما دیانا و سینما پرویز دوایی عزیز و لاله زار آویزان به لوستری تاریک عزیز و بهارستان دایره ای شکل عزیز و در آب میوه تصویر ابطحی افتاده بود. موقع پخش اعترافات ابطحی به دعوت کسی در آبمیوه فروشی در باغ ملی آب پرتقال می نوشیدیم. همه غرق در آب سیب و آب هویج بودند و هیچ کس به تلویزیون مغازه نگاه نمی کرد.مردمان آب هویج می خوردند که چشمانشان دورترها و افق را ببیند و کسی تلویزیون به آن نزدیکی را نمیدید. از لیوان آب پرتقال خودم خواستم دریای مازندران شود و نیازمان حالا حضرت نوح بود و یک کشتی که ما را نجات دهد...دریای خزر شده بودم...سینما شده بودم ، حالا سینما به شکل یک خرداد شاکی است ، نام یک استاد دانشگاه دکتر خاکی است.خیابان مخابرات دارای یک پاساژ مرکزی است.عباس آباد پر از بانک ملی است و ظهر جمعه ی من زیر لودر های کارخانه ی هپکو دوباره دارد له می شود .ظهر جمعه ای که سفره ای با نقش چلوکباب پهن می شد یادش بخیر... بشقابی ملامین جا خوش می کرد کنار سبزی های ریحان و تره و تربچه ها و نوشابه های مشکی درست مثل هوای نمناک شمال اکبر رادی چیده می شد.مادری بود که غذا را با بخارش به سر سفره می آورد و عمویی که اشنو می کشید و گوزن ها دیده می شد، نه آن گوزن هایی که به سینما رکس آبادان رفت و سوخت که گوزن های سینما کاپری - که حالا نامش شده است عصرجدید...آه و امان از "عصرجدید"...- شب های رمضان ،قدیم ها خیلی قدیم ها سحری گاهی که به هزاوه می رفتیم عمه بتول از چند ساعت قبل بیدار می شد رادیو را روشن می کرد و کلمات از دهانش می ریخت بیرون.از چشمه می گفت ،از شوهر مرحومش می گفت ، ازدر چوبی خانه اش می گفت ، از گردوی سیاه می گفت، از چشمه ی خداآفرین می گفت ، از اسل شاه پسند می گفت... سوئیس من هزاوه بود. آلپ من هرزنه بود. سیاستی در کار نبود که هر چه بود گل های شمعدانی بود.این مردمان می دانند که عمر حس شمعدانی از عمر هر دولت چهار ساله ای بیشتر است؟ عمر آلپ از عمر تنفر بیشتر است.عمر یاد های باغ ملی از خود باغ ملی بیشتر است.عمر حرم امام رضا از رضا مهدوی بیشتر است...استکان چای هنوز پر از چای است نکند به جای اینکه چای بخورم خورده شده باشم. چای نهنگ است یا حضرت یونس؟مادر که بوی بخارش اتاق را غرق رحمت می کرد با بخارها به رئالیسم جادویی پیوست . سفره با طرح چلوکباب دیگر خریدار ندارد که طراحان امروزه ، مارمولکانی شده اند که می خواهند از برج میلاد بالا بروند تا به سایت بالاترین برسند و به تن فیض برسانند و تنفیذ شوند.تربچه قرمز بود و کیشلوفسکی دارد وضو می گیرد با خون حلاج و در این میانه ابراهیم کریمی ریحان بود که لودرها آمدند و بردنش به دیار بخارها و آسمان ها و پیوست به تمام کاهگل های قدیمی خیابان حاجباشی و شلوغی غروب های پنج شنبه ی قدیمی تریا امیری پاساژ اسلامی و صداهای انگار همیشگی" دانشگاه دویست تومان" سر خیابان محسنی و روی زمین ریحان ریخته شده است و هملت و اتللو و ترانه ی محمد فرهاد و فیلم عروج لاریسا شپیتکوی روسی را در کف خیابان اکران کرده اند و پیتزاها نام صداهایی است که تو در تمام عمرت در باغ ملی شنیده بودی و گمان می کردی صدای فدریکو گارسیا لورکاست...

آقای سیاست گفت ننویس ، خانم ادبیات دلم ، نمی گذارد...

sayeh79 — Mon, 03 Aug 2009 23:12:18 GMT

وقتی آقای سیاست به خانه می آید، خانم ادبیات قهر می کند. وقتی خانم ادبیات از سر دلتنگی به خیابان می رود ، به پارک شهر می رود هی سیگار می کشد و با پیرمردهای پارک نشین دوست می شود.پیرمردها از گذشته حرف می زنند و از مصدق و احمدآباد و ستارخان و طیب حرفها می زنند.

وقتی آقای سیاست به بازار می آید خانم ادبیات به مسجد وسط بازار پناه می برد.. دو رکعت نماز می خواند تا آقا از بازار برود. او از آقا می ترسد.مسجد امن است.آقا ناامن است.

وقتی آقای سیاست به دانشگاه می رود ، خانم ادبیات به بوفه ی دانشکده می رود.چای زیباتر از تخته ی وایت برد به ظاهر سفید است. قند شیرین تر از ماژیک سیاه دل است.

وقتی آقای سیاست به سینما می رود ، خانم ادبیات به ایوان یک خانه ی روستایی در کنار دریای شمال می رود.شیرجه از شورجه بهتر است.

وقتی آقای سیاست به وسط تهران می رود ، خانم ادبیات به مجله ی هفت می رود که تعطیل دائمی باشد ، به تئاتر شهر می رود که زیرش مترو باشد، به خیابان های پر از خانم های نسخه به دست می رود که اسکناس های چرکش را ببخشد ، به برج میلاد می رود تا از آن بالا گرد و غبار ببیند و هوا را آلوده ببیند و خس ببیند و خاشاک ببیند و خانم های ادبیات محترمی ببیند که خجالت زده ی حضورند...

این آقا و این خانم چرا به دادگاه نمی روند تا از هم جدا شوند؟

شعری از سیف فرغانی...

sayeh79 — Sat, 01 Aug 2009 16:10:18 GMT

"هم مرگ بر جهان ِ شما نیز بگذرد
هم رونق ِ زمان ِ شما نیز بگذرد

وین بوم ِ مِحنَت از پی ِ آن تا کند خراب
بر دولت آشیان ِ شما نیز بگذرد

باد ِ خزان ِ نکبت ِ ایّام ناگهان
بر باغ و بوستان ِ شما نیز بگذرد..."

قهرمان بودن آسانتر از متعادل بودن است...

sayeh79 — Sat, 18 Jul 2009 13:04:18 GMT

برگه های آزمون ادبیات کهن کنار اتاق افتاده است و حوصله ی تصحیح آنها را ندارم.یادداشت محمد رحمانیان درباره ی یعقوب بروایه را دیشب خواندم و امروز از صبح به یاد یعقوب هستم. یعقوب با آن موهای فرفری كه روز سی خرداد مورد اصابت گلوله قرار گرفت و چند روز بعد هم به شهادت رسید،الان زیر خاک های گرم خوزستان است.چند روز پیش که برای امتحان ادبیات کهن به دانشکده رفتم، بچه ها حال و حوصله ی خوبی نداشتند.چند نفرشان هم با دستبندهای سبز آمده بودند . افسرده به نظر می رسیدند.

صبح امروز از خواب که بیدار شدم بی هدف و سرگردان به چهار باغ رفتم. از دروازه دولت تا سی و سه پل پیاده رفتم. به زاینده رود خالی از آب نگاه کردم. برهوتی بود.مردم مشغول خرید روسری و مانتو بودند.لهجه ی اصفهانی پیاده رو را آب پاشی می کرد.آسمان هم که گرم و نورانی بود. ظاهرا همه جا آرام و خوشگل بود. به یک کافی نت هم رفتم. وبلاگ فرنوش حبیب نژاد را هم باز کردم.نوشته اش را در مورد مهسا امرآبادی خواندم. نزدیک بود حالم بد شود که صاحب کافی نت با احترام یک ساندیس پرتقال در دیسی پلاستیکی هدیه کرد. یادم آمد چند روز پیش که تهران بودم از خیابان دردشت رد می شدم . به جلوی پارک شقایق رسیدم.پلاکارد بزرگی دیدم که روی آن" سامانه ی نشاط" نوشته بودند.قرار است عصرها برای مردم نشاط را در دیسی بگذارند و تقدیم کنندتا شاید این مردم گاهی حماسه ساز و گاهی اغتشاشگر خیالشان راحت شود و از غصه دق نکنند.

امروز کنار سی و سه پل به یاد ۱۸ تیر افتادم. آن روز اصفهان بودم. خوب یادم می آید کنار پل ، لباس شخصی ها پسر نوجوانی را گرفته بودند و او را کشان کشان بطرف ماشین می بردند .مادرش که زنی چادری و میانسال بود التماس ماموران را می کرد که "پسرمه این ! تو را به خدا ولش کنین! " آنقدر التماس کرد که همه ی ما گمان کردیم الان است که دل ماموران به رحم می آید...اما همکار آن برادر بسوی مادر بخت برگشته آمد و به او نهیب زد" برو گمشو آشغال ! " مادر هم سرش را انداخت پایین و رفت.دیدم که چادرش را در صورتش جمع کرد و شنیدم که پنهان در سیاهی چادرش های های می کرد.

یادش بخیر یعقوب ! یادمه همیشه مرا به خوزستان دعوت می کرد و به او می گفتم حتما می آیم حالا لابد باید سر قبرش بروم.خدایا دیدن و شنیدن مرگ دانشجویانم چقدر سخت است.حالا یاد آن صبح سحری افتادم که در قبرستان مشهد مقدس به سر قبر علی قائم مقامی رفتم.هوا مه آلود بود و بچه ها زار و زار گریه می کردند.به یاد علی یزدی هم افتادم.آخرین باری که تصویر علی خیلی خوب در ذهنم هست ،حرم امام رضا (ع) بود.مرگ چقدر عجیب است.یادم باشد به تهران که رفتم به پارک شقایق بروم و به جناب آقای پلاکارد سامانه ی نشاط بگویم نه ! تو نمی توانی مرا شاد کنی عزیز من !

برگه های امتحانی در گوشه ی اتاق افتاده اند و بچه ها لابد منتظر نمرات خود هستند.یکی بیست می گیرد یکی لابد باید دوازده بگیرد و یکی هم از بس حالش بد بوده درس نخوانده است و لابد باید من نمره ی واقعی اش را بدهم .یکی از دانشجویان به من می گفت پریشان و دلتنگ است .یکی دیگر می گفت احساس در زندان بودن دارد و دیگری می گفت باید از کشور خارج شد. مانده ام چه به آنها بگویم.بگویم بزرگان سرزمین ما گفته اند" پایان شب سیه سپید است "؟ بگویم "این نیز بگذرد" ؟ بگویم "در همیشه به یک پاشنه نمی چرخد"؟ بگویم" فلک به مردم نادان دهد زمام مراد "؟ اما نه ! انگار فاجعه بیشتر از این حرفهاست.

چند روز پیش نگاهی به سایت بالاترین انداختم. خواندم مردم با چه شیوه هایی می خواهند مبارزه کنند.شیوه ها کمی انتزاعی و شیک بودند. نه! از تعادل انگار نمی شود حرف زد.نمي شود گفت كه شور عمر چنداني ندارد ولي تعادل توام با استدلال قوام دارد و پايدار است .نکند ترمزها بریده شود.صفار هرندی هم که گفته است خدا به وزیر ارشاد بعدی رحم کند. به گمانم درست می گوید.خدا به ما هم باید رحم کند.

امان از این برگه ها ی امتحانی! برگه هایی که بچه ها از حافظ و سعدی نوشته اند. از اشاعره و معتزله.از ناصرخسرو. از غزل مذکر و غزل مونث.یکباره احساس کردم یعقوب با خودش این اطلاعات را به کجا برد؟ اشاعره ی یعقوب زیر خاک اهواز است. حافظ یعقوب را کدام موریانه می خورد؟ خاک ها ی اهواز! ترا به خدا با سیاهی چشمان او مهربانتر باشید...

در روزنامه ها خواندم که عبدالرضا کاهانی کارگردان فیلم بیست ، هنگام دریافت جایزه در جشنواره ای در کشور چک از حضار خواسته اند به احترام مردم ایران لحظاتی قیام کنند و دست بزنند. عبدالرضا هم از دانشجویان خوب دانشکده ی اراک بود. حالا یکی از آن دانشجویان باید فیلمساز برجسته ای شود و یکی دیگر باید لابلای کفنی به رنگ سپید در اعماق خاک های بالای ۴۰ درجه بخوابد.وسط این دست زدن ها به تلویزیون فکر می کنم که حتی نماز جمعه هم باید سانسور شود.وسط این دست زدن ها مدام به چهره ی سیاه یعقوب فکر می کنم. وسط این دست زدن ها به این فکر می کنم که قهرمان بودن آسانتر از متعادل بودن است.و فضا طوری شده است که کسی حوصله ی متعادل بودن هم ندارد. کسی حوصله ی نشاط هم ندارد. کسی حوصله ی جوک های اس ام اسی ندارد. کسی فرق "خیابان هنر" را با بیابان نمی داند. محمد صالح علای جان ! دیگر بیننده ها "جان" نیستند،کسی هست به من هم بگوید نگران نباش" پایان شب سیه سپید است "؟ در دیس به جای نشاط و ساندیس ، دشنه است...

احمدی نژاد کوچک ، احمدی نژاد بزرگ

sayeh79 — Fri, 10 Jul 2009 11:29:18 GMT

به یاد "یعقوب بروایه"... دانشجوی کارشناسی ارشد نمایش دانشگاه آزاد تهران ، جوان خوزستانی که در این ایام گلوله ای به سرش اصابت کرد و چند روز بعد در بیمارستان لقمان تهران شهید شد.روحش شاد.

محمود احمدی نژاد آیا فقط یک نفر به نام محمود احمدی نژاد است؟ به نسل خودم فکر می کنم. به همان نسلی که آرمانگرا بود و مدینه ی فاضله ی خود را می جست و البته هر چه بیشتر می کاوید کمتر پیدایش می کرد. در مناظره ها و تبلیغات انتخاباتی گفته شد" احمدی نژاد دروغ گوست ،ریاکار است،با اعتماد به نفس فوق العاده ای نقش یک مصلح را " بازی "می کند. به یاد می آورم سالهای پیش بسیاری از هنرمندان شهرمان ، اراک، به علت نبود امکانات و فضای متحجرانه ی آن موقع یا به تهران و کشورهای دیگر مهاجرت می کردند و یا در گوشه ای منزوی می شدند و از توان شان کمترین استفاده ای نمی شد. در آن سالها مثلا مرحوم استاد پرویز اشتری می بایست در کنج کتابخانه ی عمومی کتابداری کند و متولی امور هنری و فرهنگی ، کسانی دیگر باشند . در آن زمان مرحوم استاد پوشی که از خوشنویسان برجسته ی زمانه بود شهر را رها کرد و به هلند رفت.به یاد می آورم یک روز در اداره ی ارشاد شهر ، آقای محترمی که خود را پزشک معرفی می کرد آمده بود و می گفت پسری دارم که فلج است و قادر به حرکت نیست، می خواهم اگر اجازه دهید یک دستگاه ویدئو بخرم و برایش فیلم بگذارم تا شاید اندکی از آلامش کمتر شود. مسوول مربوطه که اتفاقا آدم خوبی هم بود به آقای پزشک گفت حوصله ی درد سر نداریم و به هیچ وجه مجوز نخواهیم داد! خوب یادم هست یک بار می خواستیم نمایشنامه ی دقیانوس را با کارگردانی حجت الله سبزی کار کنیم ، برای تمرین به هلال احمر می رفتیم .یک روز بی هیچ دلیلی به ما گفتند خوش آمدید ! در واقع بیرونمان کردند. به یاد می آورم وقتی با دوستان به شهر صنعتی می رفتیم و چشممان به سالن سینما تابستانی می افتاد چه حسرت ها که نمی کشیدیم و همیشه به خود می گفتیم کاش می شد از این سالن استفاده کرد.خوب یادم هست که مثل فیلم رضا موتوری روی دیوار گچی سالن طرح دستی خون آلود هم بود. نظیر همین سالن در پادگان توپخانه ی اصفهان هم در ایامی که سرباز بودم دیدم و باز چه دریغ ها و حسرت ها نکشیدم که ای کاش بهره ای برده می شد.و باز هم بخاطر می آورم روزی نیاز مبرمی به خواندن کتابی داشتم و در شهر پیدا نمی شد. به کتابخانه ی عمومی رفتم ، همان کتابخانه ای که سالها قبلش استاد اشتری کتابدارش بود، مسوول کتابخانه گفت کتاب نمی دهیم!گفتم چرا؟ گفت ما مشکلاتی اداری با اداره ارشاد پیدا کردیم و تا حل کامل مسائل ، کتاب بیرون نمی دهیم ! و باز به یاد می آورم وقتی چند نفر از هنرمندان دلسوز شهر تقاضا کردند که سالن سینما سرپوشیده ی شهرصنعتی راه اندازی شود و اگر نمی توانند لااقل اجاره اش بدهند و دریغ و درد که سالهاست آن سینما در حال خاک خوردن است و هیچ استفاده ای از آنجا نمی شود.و خاطره ی تلخ دیگری هم دارم، وقتی نمایش سفر سبز در سبز را با چه خون دل خوردنی تمرین کردیم و همه لباس پوشیده بودیم و آماده ی اجرا شدیم یکباره آقایی محترم و از مسوولین وقت به سالن آمد و با اینکه تماشاچی در سالن نشسته بود گفت نمایش به علت مختلط بودن باید تعطیل شود! اگر می توانید نقش دایه را به یک مرد دهید! اگر نمی شود کارگردان گروه باید بیاید روی صحنه بگوید به علت مسائل فنی کار اجرا نمی شود! (هر چند بعدها کار اجرا شد)

آیا محمود احمدی نژاد فقط یک نفر به نام محمود احمدی نژاد است ؟ در آن روزگار ما سکوت می کردیم. ما وقار داشتیم. ما آرامش داشتیم. ما سر به زیر بودیم.ما مودب بودیم. آن پزشک محترم ، مودبانه عذر خواست و رفت .آقای اشتری همیشه سرش به زیر بود.استاد پوشی داد نمی زد. وقتی از هلال احمر بیرونمان کردند گفتیم به روی چشم. فقط در یک مورد وقتی مسوول کتابخانه گفت کتاب بیرون نمی دهیم نگفتم حق با شماست ! نگفتم ببخشید! به آن مسوول گفتم چند نفری از بچه های اداره ی ارشاد از دوستانم هستند. به ارشاد می روم و از شما شاکی می شوم. همین که این مساله را گفتم کمی در صندلی اش جابه جا شد و گفت ما از امروز کتاب بیرون ندادیم، فرض را بر این می گذاریم که شما دیروز آمدید! بلند شد و کتاب را تقدیم کرد! وقتی سالن سینما تابستانی را می دیدیم فقط می گفتیم حیف و صد حیف! ما با قدرت مدارانی سرو کار داشتیم که با مدارا حرفشان را گوش می دادیم و به ما تحمیل کرده بودند که اعتراض حق طبیعی شما نیست. هر که نقد کند انگار فلانی را نقد کرده است و هر که فلانی را نقد کند انگار با خداوند در افتاده است.ما هم مقصر بودیم. ما هم مقصر بودیم که اگر در جوی خیابان ها آشغال می دیدیم و بوی تعفن آزارمان می داد به شهردار اعتراضی نمی کردیم.اگر مبلمان شهری نقص اساسی داشت کک مان هم نمی گزید.همیشه گمان می کردیم همین است که هست ! و لابد کاریش هم نمی توان کرد.محمود دولت آبادی کتابی دارد به نام" موقعیت کنونی هنر و ادبیات"در آن کتاب استاد دولت آبادی نوشته است که معمولا بسیاری از نویسندگان تازه کار سوژه هایشان را از فقرا انتخاب می کنند. گمان می کنند تعهد هنری اقتضا می کند که به سراغ اقشار دردکشیده بروند.آنها صرفا یک نگاه سطحی و مبتذل از فقر ارائه می دهند. در صورتی که ریشه های فقر را نمی شناسند. تازه کارها در آثارشان نهایتا مردم را دعوت می کنند که به فقرا کمک کنند. در صورتی که جامعه ای سالم است که تمام اصناف و اقشار برای خود تریبون داشته باشند و هر گروهی بتواند روی پای خود به ایستد و به شکل تصنعی به آنها پول تزریق نشود.یعنی فقرا برده ی دائمی صاحبان قدرت نشوند.اگر یک نویسنده عمق و ریشه های فقر را بتواند تحلیل کند آنوقت اثرش صرفا یک مرثیه ی احساساتی نخواهد بود.به یاد می آورم در آن روزگار در مدرسه به ما یاد می دادند که به فقرا کمک کنیم بی آنکه مسببان فقر را بشناسیم .ما در مدرسه هایمان کتاب دینی داشتیم اما " الملک یبقی مع الکفر ولا یبقی مع الظلم" تحلیل نمی شد . اگر هم تحلیل می شد کسی جرات نمی کرد مصادیق را بیان کند.دیالوگ معنی و مفهومی نداشت. ما نسل مونولوگ و تک گویی بودیم.به ما یاد می دادند بچه ی خوب کسی ست که زیاد سوال نمی کند ...

اگر این حرفها درباره ی احمدی نژاد درست باشد به گمانم نسل ما با هزاران محمود احمدی نژاد کوچک روبرو بوده است. ما در برابر احمدی نژادهای کوچک سکوت کردیم.به گمانم راه اصلاحات اساسی الزاما این نیست که هیاهو کنیم ، بی اعتقاد به نماز و روزه به شکل مصلحتی بر بالای پشت بامها الله اکبر بگوییم.باور دارم حرکتی که بر اساس ایمان واقعی شکل نگیرد فرجام مطمئنی نخواهد داشت.وراه این نیست که یک روز به خیابان ها بیاییم و منتظر معجزه باشیم و وقتی معجزه ای در کار نبود به ناامیدی مطلق برسیم.

"مازلو" تئوری معروفی دارد.در این تئوری او می گوید اولین نیاز حیاتی انسان نیاز فیزیولوژیکی ست. انسان گرسنه دغدغه اش فیلتر شدن فیس بوک نیست.دغدغه اش نان است.مازلو می گوید انسان وقتی به خود شکوفایی مطلق می رسد که تمام نیازهایش شامل نیازهای اولیه و بعد ایمنی و عشق ورزیدن و عزت نفس برطرف شود و آنگاه به رهایی می رسد. البته انسانهای آرمانگرا و قهرمانی هم داریم که علیرغم برطرف نشدن نیازهای اولیه برای آرمان بلند خود تا مرز شهادت هم به پیش می روند. که اینها استثنا هستند. باور کنیم اگر بسیاری از روستایی ها به احمدی نژاد رای داده اند به این علت است که تعدادی از آنها هنوز در چم و خم مسائل یومیه ی خود هستند .بالاخره با وام شش میلیونی و تراول ها اندکی از مشکلاتشان حل می شود.آنها حق دارند و جماعت نخبه هم البته حق دارد.

راه اصلاحات اساسی به گمانم از خودمان شروع می شود. ما در برابر محمود احمدی نژاد های کوچک چقدر حاضریم وقت بگذاریم ، با آنها مذاکره کنیم و در هر حوزه ای مطالبات مان را پیگیری کنیم ؟ اصلا خود ما تا به حال احیانا چقدر برای پیش برد کارهایمان دروغ گفته ایم؟ چقدر جانماز آب کشیده ایم؟ چقدر حرفی را که زده ایم انکار کرده ایم؟ چقدر محترمانه و عالمانه با اساتید خود درباره ی ابهامات دینی مان بحث کرده ایم و به دروغ گفته ایم قانع شده ایم؟ آیا لحظاتی نشده است که حقیقت را ذبح شرعی کرده باشیم؟ ما حتی گاهی اوقات ساده ترین مسائل خودمان را نمی توانیم به رئیس مربوطه انتقال دهیم و مدام می گوییم نکند اگر فلان مساله را بگویم چنین و چنان شود! اصلاحات اگر درونی و ذاتی ما نشود حرکت های برونی و عینی بیشتر متظاهرانه جلوه می کند. ما گاهی محمود احمدی نژادیم، گاهی سید محمد خاتمی ، گاهی میر حسین موسوی ، گاهی کافر و مرتد ، گاهی عابد و درویش ، گاهی شیخ مهدی کروبی ، گاهی لمپن سرکوچه ، گاهی دکتر علی شریعتی ،گاهی مست از باده ی قدرت ، گاهی عبدالکریم سروش ، گاهی غرق درخواندن دعای کمیل ...

باور کنیم اگر اندکی برای مطالبات کوچک و بر حق مان پافشاری کنیم فرض را بر این می گذارند" که دیروز آمدیم " .طرح دست خون آلود روی پرده ی گچی سینما تابستانی مبادا تا ابد خونین بماند. با مقداری گچ می توان پرده را سپید کرد. صندلی ها را می شود روبراه کرد آپاراتخانه را سروسامان داد. سینما را می شود راه اندازی کرد و فیلم" فرار به سوی پیروزی" را در یک عصر دل انگیز تابستان نمایش داد و در پایان دست ها را به نشانه ی پیروزی بالا برد...آیا محمود احمدی نژاد فقط یک نفر به نام محمود احمدی نژاد است ؟خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی دهد مگر اینکه خود بخواهند...